راهنمای ظروف قابل استفاده در هواپز: چه ظروفی امن و چه ظروفی خطرناک هستند؟

تقریبا تمام ظروفی که در فر معمولی قابل استفاده هستند، مانند ظروف پیرکس، سرامیک، فلز و قالب‌های سیلیکونی، در لیست ظروف قابل استفاده در هواپز قرار می‌گیرند. در واقع هواپز یک فر کانوکشن کوچک و قدرتمند است و اگر ظرفی نماد Oven Safe دارد، در سرخ کن بدون روغن هم می‌تواند قرار بگیرد. با این حال، یک تفاوت حیاتی وجود دارد؛ گردش هوای شدید در این دستگاه باعث می‌شود در صورت استفاده نادرست از کاغذ روغنی یا فویل، آتش‌سوزی رخ دهد. همچنین، ظروف شیشه‌ای معمولی (غیر پیرکس) نیز در خطر شکستن هستند. در این راهنما، دقیق‌ترین لیست ظروف مجاز و ممنوعه را برای حفظ سلامت دستگاه و کیفیت پخت غذای شما بررسی می‌کنیم.

چرا هر ظرفی مناسب استفاده در هواپز نیست؟

قبل از اینکه به سراغ لیست ظروف قابل استفاده در هواپز برویم، باید مکانیزم این دستگاه را درک کنیم. هواپز برخلاف مایکروویو که با امواج کار می‌کند، دقیقا مانند یک فر برقی یا گازی کانوکشن عمل می‌کند؛ یعنی یک المنت حرارتی قوی در بالا گرما تولید کرده و یک فن قدرتمند، این هوای داغ را با سرعت زیاد در اطراف غذا می‌چرخاند.

بنابراین، مهم‌ترین شرط برای انتخاب ظرف، مسدود نکردن گردش هوا است. اگر ظرفی که انتخاب می‌کنید آنقدر بزرگ باشد که کل سبد هواپز را پر کند، گردش هوا مختل می‌شود. درنتیجه، غذای روی ظرف می‌سوزد در حالی که غذای زیرین خام و خمیری باقی می‌ماند.

همیشه از ظرفی استفاده کنید که حداقل ۲ تا ۳ سانتی‌متر از دیواره‌های سبد فاصله داشته باشد تا هوای داغ بتواند آزادانه در زیر و اطراف ظرف جریان پیدا کند. این قانون فیزیک ساده، کلید پخت یکنواخت است.

با تهیه پرفروش‌ترین سرخ کن‌های بدون روغن در ترب، خریدی مطمئن خواهید داشت.

ظرف پیرکس در هواپز

یکی از پرتکرارترین سوالات کاربران این است که آیا استفاده از ظرف پیرکس در هواپز امن است؟ بله، اما با یک شرط بسیار حیاتی که به‌هیچ‌وجه نباید نادیده گرفت. شما اصلا نباید از شیشه‌ای معمولی در هواپز استفاده کنید. شیشه‌های معمولی تحمل تغییرات سریع دما را ندارند و در دمای بالای هواپز که گاهی تا ۲۰۰ درجه می‌رسد، تحت فشار قرار گرفته و می‌ترکند.

برای ایمنی کامل، تنها مجاز به استفاده از ظروف پخت و پز هستید که از جنس بروسیلیکات باشند یا برند معتبر Pyrex روی آن‌ها حک شده باشد. این شیشه‌ها برای تحمل دماهای بالا در فر طراحی شده‌اند.

حتی هنگام استفاده از بهترین نوع ظرف پیرکس در هواپز نیز باید مراقب شوک حرارتی باشید. یک قانون ساده وجود دارد و آن هم این است که ظرف سرد را در دستگاه داغ نگذارید. اگر ظرف پیرکس را تازه از یخچال بیرون آورده‌اید، اجازه دهید به دمای محیط برسد؛ در غیراین‌صورت حتی پیرکس اصل هم ممکن است ترک بردارد.

ظروف فلزی، مسی و استیل

اگر هدف شما از آشپزی با هواپز، رسیدن به بافتی ترد و برشته مشابه سرخ کردن در روغن است، ظروف فلزی بهترین انتخاب هستند. فلزات رسانای عالی گرما بوده و حرارت را به سرعت به مواد غذایی منتقل می‌کنند. به همین دلیل استفاده از قالب‌های کیک فلزی (گالوانیزه یا تفلون)، ظروف استیل ضد زنگ و حتی محصولات مسی و ظرف مسی در هواپز کاملا ایمن و کاربردی است.

مزیت بزرگ ظرف مسی و فلزی نسبت به پیرکس یا ظرف سرامیکی این است که دیواره‌های نازک‌تری دارند و گرما را کمتر در خود حبس می‌کنند؛ این ویژگی باعث می‌شود کناره‌های کیک یا غذا بهتر پخته و طلایی شود.

هر ظرف فلزی، جزو ظروف قابل استفاده در هواپز نیست. از قرار دادن قوطی‌های فلزی تزئینی یا ظروفی که رنگ کوره‌ای ندارند در دستگاه خودداری کنید. دمای بالای هواپز ممکن است باعث پوسته شدن رنگ‌های شیمیایی و نفوذ آن‌ها به غذا شود. مطمئن شوید ظرف فلزی استاندارد Food Grade دارد و مناسب پخت‌وپز است.

اگر قصد خرید سرخ کن فیلیپس دارید، ما نحوه تشخیص سرخ کن فیلیپس اصل از تقلبی را کامل توضیح داده‌ایم.

ظرف سیلیکونی هواپز

استفاده از ظرف سیلیکونی هواپز به دلیل خاصیت نچسب بودن و شستشوی بسیار آسان، محبوبیت زیادی پیدا کرده. این ظروف انعطاف‌پذیرند و خارج کردن کیک یا غذا از آن‌ها بسیار راحت است، اما یک نکته ایمنی و بهداشتی بسیار مهم در مورد آن‌ها وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود.

هرگز از سیلیکون‌های ارزان‌قیمت و متفرقه استفاده نکنید. حتما مطمئن شوید که ظرف مورد نظر دارای برچسب BPA Free و Food Grade باشد. سیلیکون‌های بی‌کیفیت که حاوی فیلرهای پلاستیکی هستند، در دمای بالای هواپز مقاومت خود را از دست داده و بوی نامطبوع پلاستیک سوخته به غذا می‌دهند که نه‌تنها طعم غذا را خراب می‌کند، بلکه برای سلامتی نیز مضر است.

هنگام خرید، به ضخامت و ایستایی ظرف توجه کنید. قالب‌های سیلیکونی که بیش از حد شل و ول هستند، هنگام گذاشتن و برداشتن از سبد داغ هواپز، تغییر شکل داده و ممکن است محتویات آن‌ها به داخل دستگاه بریزد.

فویل آلومینیومی و کاغذ روغنی در سرخ کن بدون روغن

بسیاری از افراد می‌پرسند که آیا استفاده از کاغذ روغنی در سرخ کن بدون روغن یا فویل آلومینیومی در هواپز مجاز است؟ بله، اما اگر اصول ایمنی آن را رعایت نکنید، خطر آتش‌سوزی وجود دارد.

هواپز یک فن قدرتمند دارد که هوا را با شدت می‌چرخاند. اگر کاغذ روغنی یا فویل را کف سبد بگذارید و روی آن خالی باشد (یا غذای سبکی روی آن باشد)، جریان باد کاغذ را بلند کرده و به المنت داغ در سقف دستگاه می‌چسباند. این اتفاق در کسری از ثانیه باعث آتش گرفتن کاغذ می‌شود.

نحوه صحیح استفاده از کاغذ روغنی در سرخ کن بدون روغن و فویل آلومینیومی در هواپز به این صورت است که همیشه ابتدا کاغذ یا فویل را بگذارید و بلافاصله مواد غذایی سنگین را روی آن قرار دهید تا کاغذ سر جای خود ثابت بماند. هرگز در زمان گرم کردن دستگاه که خالی است، کاغذ نگذارید. همچنین، کاغذ یا فویل نباید کل کفی سبد را بپوشاند. اگر تمام سوراخ‌های سبد بسته شود، هوا جریان نمی‌یابد و غذا خوب پخته نمی‌شود. بهتر است از کاغذ سرخ کن استفاده کنید که محفظه‌های بسیار ریز برای عبور هوا دارند.

چه ظروفی هرگز نباید در هواپز استفاده شوند؟

تا اینجا درباره ظروف قابل استفاده در هواپز صحبت کردیم، اما دانستن نبایدها هم بسیار مهم است. قرار دادن موارد زیر در دستگاه، می‌تواند باعث خرابی آن یا آلودگی غذا شود:

• ظروف پلاستیکی (حتی مدل‌های مایکروویو): ظروفی که نماد Microwave Safe دارند برای امواج طراحی شده‌اند، نه حرارت مستقیم و شدید المنت. ظروف یک‌بار‌مصرف و سایر پلاستیک‌ها در هواپز به سرعت ذوب شده و بخارات سمی آزاد می‌کنند.
• ظروف چوبی: کاسه‌های چوبی در هواپز به سرعت رطوبت خود را از دست داده، ترک می‌خورند و به‌دلیل دمای بالا احتمال سوختن آن‌ها بسیار زیاد است.
• ظروف کاغذی معمولی: بشقاب‌های کاغذی معمولی، مثل بشقاب تولد یا کارتن‌های پیتزا مقاومت حرارتی کاغذ روغنی نسوز را ندارند و به‌راحتی آتش می‌گیرند.

با مطالعه راهنمای خرید سرخ کن بدون روغن، با نکات قابل توجه هنگام خرید و بهترین برندها در ایران آشنا شوید.

راهنمای نمادهای ظروف قابل استفاده در هواپز

اگر یک ظرف سرامیکی یا شیشه‌ای در خانه دارید و نمی‌دانید آیا برای هواپز مناسب است یا خیر، مشخصات ظرف که در زیر آن قرار دارد را چک کنید. به‌دنبال نمادها یا عبارات زیر بگردید:

• Oven Safe (قابل استفاده در فر): این معتبرترین نماد است. هر ظرفی که این علامت را داشته باشد، در هواپز هم ایمن است.
• حداکثر دما (Max Temp): برخی ظروف دمای مجاز را ذکر می‌کنند (مثلا تا ۲۳۰ درجه سانتی‌گراد).
• نماد قاشق و چنگال (Food Grade): نشان‌دهنده سلامت مواد سازنده است اما لزوما به معنای مقاومت حرارتی نیست (باید در کنار نماد فر باشد).

هیچ روش خانگی مطمئنی برای تست مقاومت حرارتی ظرف وجود ندارد. اگر ظرفی هیچ نماد یا جعبه‌ای ندارد که مشخصات آن را تایید کند، توصیه می‌کنیم که ریسک نکرده و آن را در هواپز نگذارید. شکستن یک ظرف در دمای ۲۰۰ درجه می‌تواند به المنت و فن دستگاه شما آسیب جدی وارد کند.

نمی‌دانید چه غذاهایی را می‌توان با سرخ کن درست کرد؟ ما در مقالات قبلی بلاگ ترب گفتیم که چه غذاهایی با سرخ کن بدون روغن درست میشه.

کلام آخر

در صورت استفاده از ظرف مناسب در هواپز، یک غذای ترد و خوشمزه خواهید داشت و در غیراین‌صورت ممکن است حتی یک حادثه رخ دهد. هر ظرفی که می‌توان در فر قرار داد، جزو ظروف قابل استفاده در هواپز هم هست؛ اما به شرط گردش هوا. برای حفظ ایمنی و کیفیت پخت، همیشه از ظروف پیرکس اصل، ظروف فلزی یا قالب‌های سیلیکونی باکیفیت استفاده کنید و حتما فضایی را برای عبور هوای داغ در اطراف ظرف خالی بگذارید.

هرگز از ظروف شیشه‌ای معمولی یا کاغذ روغنی بدون قرار دادن غذا روی آن، استفاده نکنید. بهترین راهکار این است که اگر نماد Oven Safe را زیر ظرفی نمی‌بینید، آن را با یک ظرف مطمئن‌تر جایگزین کنید تا هم سلامت دستگاه و هم کیفیت غذایتان تضمین شود.

پرسش های متداول در مورد ظروف قابل استفاده در هواپز